De financiering van zorginnovatie

Door Rowan Hermes

De Nederlandse zorg staat onder druk. Zelfs zonder een crisis als het coronavirus is het voor veel zorginstellingen lastig om het hoofd boven water te houden. Een nieuwe instelling opstarten is ook nagenoeg onmogelijk. Het ziet er niet naar uit dat dit in de nabije toekomst zal veranderen en daarom moet innovatie aangemoedigd en gefaciliteerd worden.

In Nederland spelen een aantal ontwikkelingen die de zorg onder druk zetten. Allereerst is Nederland aan het vergrijzen. Een combinatie van een betere levensverwachting en een dalend geboortecijfer leidt ertoe dat het percentage ouderen steeds groter wordt en ouderen hebben een grotere zorgbehoefte dan jongeren. Daarnaast is er in de zorg een tekort aan personeel. De hoge werkdruk zorgt dat steeds minder mensen kiezen voor een carrière in de zorg en er steeds meer personeel uitvalt. Dat leidt logischerwijs tot een negatieve spiraal van verdere vergroting van de werkdruk en minder personeel.

De toekomst

De vergrijzing en het personeelstekort hebben er al toe geleid dat zorginstellingen steeds bedrijfsmatiger zijn gaan werken, ze moeten immers proberen om rond te komen. Daarbij komt dat zorginstellingen rekening moeten houden met thema’s als digitalisering en verduurzaming, waar ook kosten aan verbonden zijn. Om de Nederlandse gezondheidszorg nu en in de toekomst toegankelijk, kwalitatief hoog én betaalbaar te houden, is verandering nodig. Innovatieve ideeën op verschillende vlakken, denk aan de zorgketen zelf, op technologisch vlak en bij de patiënt, moeten gestimuleerd en gefinancierd worden. Alleen is er in de huidige financiering van de zorg nauwelijks financiële ruimte om te experimenteren met vernieuwingen.

Bekostiging van de zorg

Momenteel loopt de bekostiging van de zorg via drie kanalen:

1. Zorgverzekeraar

Ziekenhuizen, curatieve ggz en wijkverpleging hebben met de zorgverzekeraar te maken. De zorgverzekeraar moet via de Zorgverzekeringswet (Zvw) zorg van goede kwaliteit tegen een redelijke prijs inkomen.

2. Zorgkantoor

Zorgkantoren volgen de Wet langdurige zorg (Wlz) en zijn verantwoordelijk voor de zorg door intramurale zorgaanbieders in de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en de ggz

3. Gemeente

Huishoudelijke zorg, begeleiding aan huis en het persoonsgebonden budget (pbg) wordt door de gemeente geregeld volgens de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Om innovatie te stimuleren is het hard nodig dat er nieuwe financieringsvormen komen. Tal van goede initiatieven komen niet van de grond of lopen vast, door de nieuwe wijze van bekostiging van de zorg, nieuwe regels voor banken en striktere kaders voor bedrijfsvoering bij zorgverzekeraars en zorgverleners.

De zorgobligatie

Een van de nieuwe financieringsvormen voor de zorg is de uitgifte van obligaties. Obligaties zijn een flexibel financieringsinstrument dat door iedere zorginstelling ingezet moet kunnen worden. John Reimerink, kwartiermaker bij AndersFinancieren, noemt obligaties dé uitkomst voor kleinschalige innovatieve projecten:

Als je naar een bank gaat, krijg je niet snel honderd procent van het bedrag gefinancierd. Het kan dan een hele opgave zijn om het resterende deel gefinancierd te krijgen. Het is daarom handig om gebruik te maken van een gestapelde financiering, iets wat nog niet zo bekend is onder initiatiefnemers. We leggen die gestapelde financiering altijd uit met een taartvorm als voorbeeld: een punt is de bancaire lening, een punt is eigen vermogen en een punt is bijvoorbeeld het uitgeven van obligaties. Het uitgeven van obligatieleningen is iets duurder dan een lening bij de bank, maar het kan de financiering wel compleet maken.”

Lees hier het volledige interview met John.

Irma Langeraert, managing partner van AndersFinancieren en Ilfa, voegt hieraan toe:

Zelfs als alle betrokken partijen hun steentje bijdragen, mist een stuk financiering. Een gat wat makkelijk op te vullen is als wij, gewone mensen met een grote of kleine portemonnee, ook bijdragen aan de financiering van de zorg. De zorg moet vernieuwen om aan alle zorgbehoeftes te voldoen en daarvoor is ieders hulp hard nodig. Maatschappelijk bevlogen beleggers kunnen samen zorgen voor een nieuw era van initiatieven uit de zorg. De zorg wordt beter betaalbaar als we vernieuwingen op het gebied van wonen met zorg, medicatie en behandelmethoden samen (dus ook met de banken) financieren.